De hoofdstad van de wijnstreek: een werkende provinciestad met een koningspaleis, een boerenmarkt en een plataan van negen eeuwen, en alle grote wijnhuizen binnen een half uur.
Bestemming in Georgië
Telavi (თელავი) is met ongeveer 19.000 inwoners de hoofdstad van de regio Kacheti en het praktische middelpunt van de Georgische wijnstreek. De stad ligt op ongeveer 490 meter tegen de zuidhelling van de Tsiv-Gombori-rug, met de Alazanivallei aan haar voeten en de muur van de Grote Kaukasus aan de overkant. Bij helder weer zie je vanaf het Nadikvari-park de sneeuwtoppen van Dagestan liggen.
Anders dan Signagi, dat vooral van zijn aanblik leeft, is Telavi een gewone werkende stad: een overdekte markt waar boeren hun eigen kaas en tsjoertsjchela verkopen, een busstation, scholen, een universiteit. Dat maakt het minder fotogeniek en juist prettiger om een paar dagen te blijven.
Het historische hart is Batonis Tsikhe, de ommuurde residentie waar koning Erekle II in de achttiende eeuw hofhield. Ernaast staat een plataan waarvan de leeftijd op ongeveer negenhonderd jaar wordt geschat, met een stamomtrek van twaalf meter. Vanaf Telavi liggen Tsinandali, Alaverdi, Ikalto en Shuamta allemaal binnen dertig minuten rijden.
| Georgisch | თელავი (Telavi) |
| Hoogte | ± 490 m (wijken tot 800 m) |
| Vanaf Tbilisi | 95 km / ± 2 u via Gombori |
| Vanaf Signagi | 70 km / ± 1 u 30 |
| Inwoners | ± 19.000 |
| Aanbevolen verblijf | 2 nachten |
| Paleis Erekle II | Museum di–zo, maandag dicht |
De stad zelf
Marktkraampjes tegen een middeleeuwse muur, en een half uur verderop de kelders waar de wijn vandaan komt.
In de stad
Alles ligt op loopafstand: het hele centrum meet nog geen kilometer.
De ommuurde residentie in het centrum was in de achttiende eeuw de zetel van Erekle II, koning van Kartli-Kacheti, het laatste zelfstandige koninkrijk in Oost-Georgië. Binnen de muren staan het paleis, twee kerkjes en een badhuis. Het museum is van dinsdag tot en met zondag open; op maandag is het dicht. Rondleidingen zijn er in het Engels, Duits of Russisch.
Vlak bij de vestingmuur staat een oosterse plataan met een stamomtrek van ongeveer twaalf meter en een hoogte van zo’n 46 meter. De leeftijd wordt geschat op negenhonderd jaar. Hij is beschermd als natuurmonument en werd de afgelopen jaren met buitenlandse hulp behandeld tegen rot. Hij staat gewoon aan de straat.
Aan de rand van het centrum ligt het Nadikvari-park op de steilrand. Vanaf het terras kijk je over de hele Alazanivallei naar de Kaukasus, het best rond zonsopgang of laat op de middag, want overdag hangt er vaak nevel in de vallei. Er staat een standbeeld van Erekle II en er zijn een paar cafés.
De bazroba aan de rand van het centrum is de reden om ’s ochtends vroeg op te staan. Boeren uit de omliggende dorpen verkopen er sulguni-kaas, ingemaakte jonkhier, gedroogde kruiden, noten en tsjoertsjchela, de streng walnoten die in ingedikt druivensap is gedompeld. Op de markt betaal je contant.
De wijnhuizen
Van een negentiende-eeuws landgoed tot een kelder achter iemands huis, allebei binnen twintig minuten.
Zeven kilometer ten oosten van Telavi ligt het landgoed van vorst Alexander Tsjavtsjavadze (1786–1846), dichter, generaal en de man die als eerste in Georgië wijn op Europese wijze op fles zette. Het huis is museum, de tuin uit de negentiende eeuw ligt eromheen en in de oude kelder liggen flessen die teruggaan tot 1841.
Bij een bezoek hoort een rondleiding door het museum en de oude kelder, eventueel met een glas wijn; door de tuin loop je zelf.
Verwar de plaats niet met de wijn: Tsinandali is ook een beschermde herkomstbenaming voor een droge witte blend van Rkatsiteli en Mtsvane uit deze omgeving.
Een proeverij is meestal vier tot zes wijnen, met een rondleiding erbij. In onze reizen spreken wij die vooraf af, zeker in september en oktober.
Hier proef je wat er niet in de winkel ligt. De eigenaar schenkt zelf, praat mee en verkoopt aan het eind gerust een fles of een jerrycan.
Een pottenbakkersfamilie laat zien hoe een vat van duizend liter met de hand wordt opgebouwd en in een gemetselde oven gebakken. Een bezoek spreek je vooraf af, in onze reizen doen wij dat; dit is geen museum maar een werkplaats.
Rijd je zelf, dan geldt in Georgië een alcohollimiet van 0,3 promille, in de praktijk nul. Voor een proefdag regelen we een chauffeur, zodat iedereen kan meedoen. Zie ook gastronomie in Georgië.
Kloosters rondom
Bedekte schouders en knieën zijn verplicht; neem een omslagdoek mee, want er liggen er niet altijd klaar. Alaverdi sluit om 16.00 uur.
De kathedraal van Alaverdi staat alleen in de vlakte, zonder dorp eromheen, en is met ruim vijftig meter een van de hoogste middeleeuwse kerken van Georgië. Ze werd in de elfde eeuw gebouwd onder Kvirike III van Kacheti, op de plek waar de Assyrische monnik Jozef van Alaverdi zich in de zesde eeuw had gevestigd.
Het klooster is nog in gebruik en de monniken maken zelf wijn in qvevri onder de naam Alaverdi Monastery Cellar. Kom vroeg: het effect van dat gebouw in een lege vlakte is het sterkst zonder bussen op het erf.
Ikalto werd eind zesde eeuw gesticht door Zenon, een van de dertien Assyrische vaders die het christendom in Georgië verankerden. In de twaalfde eeuw hoorde er een academie bij waar volgens de overlevering de dichter Sjota Roestaveli studeerde, schrijver van De ridder in het pantervel.
Van de academie staan alleen nog muren, maar op het terrein liggen tientallen qvevri half in de grond. Dit was ook een wijnmakerij. Het complex ligt tussen cipressen, is klein en zelden druk.
Op de weg naar de Gombori-pas liggen twee kloosters op een kilometer van elkaar. Oud-Shuamta bestaat uit drie kerkjes uit de vijfde tot zevende eeuw, verscholen in het bos en vrijwel altijd leeg. Nieuw-Shuamta uit de zestiende eeuw is nog een werkend nonnenklooster met een verzorgde tuin.
De twee samen kosten een uur en passen bij wie van rust houdt. De weg erheen klimt door dicht loofbos.
Iets verder, richting Kvareli, staat de koninklijke citadel van Gremi met de Aartsengelenkerk uit 1565. Gremi was in de zestiende eeuw de hoofdstad van het koninkrijk Kacheti tot de Perzen het in 1615 met de grond gelijk maakten; de citadel op de heuvel is wat overbleef. Het museum is op maandag dicht.
Nekresi, in de heuvels erboven, gaat terug op de vierde eeuw en heeft een van de oudste kerkgebouwen van het land. Je parkeert onderaan en gaat met een shuttlebusje naar boven. Lopen mag ook, drie kilometer omhoog.
Amberwijn uit familiekelders, de frissere wijn van het westen en de halfzoete Khvanchkara uit de bergen: acht dagen langs drie wijnstreken, met vier proeverijen, een feestmaal en een eigen chauffeur.
Acht dagen langs de kerken van Georgië, van Alaverdi en Ikalto in de wijnstreek via Jvari en Svetitskhoveli naar Gelati, Motsameta en de Katskhi-zuil in het westen. Met een eigen chauffeur, en de laatste dag te voet langs de kerken van Tbilisi.
Twaalf dagen wandelen in de Grote Kaukasus: drie nachten in Omalo achter de Abano-pas, drie in Telavi met een dag in het bos van Lagodechi, en vier aan de voet van de Kazbek, met Juta en de Truso-vallei. Je loopt zelf; de chauffeur zet je bij elke route af en haalt je weer op.
Acht dagen in april, mei of juni: de Alazani-vallei, de watervallen van Lagodechi, de basaltkloof van Dashbashi en Vardzia. Met je eigen auto en korte etappes.
Dagtrips
De vier logische uitstapjes, met rijtijd enkele reis.
Tussen Telavi en Signagi ligt een reeks dorpen waarvan de namen op wijnetiketten staan: Akhasheni, Mukuzani, Gurjaani, Kardenakhi. Je rijdt er in anderhalf uur langs en kunt in elk dorp aankloppen. Dit is de rit die je niet met een marsjroetka kunt maken en waarvoor een auto of chauffeur echt verschil maakt.
De enige weg naar Toesjeti begint bij Pshaveli, twintig kilometer ten noorden van Telavi, en klimt over de Abano-pas van 2.850 meter. Die weg is alleen open van begin juni tot 1 oktober en uitsluitend met terreinwagen te doen. Telavi is dus de logische laatste nacht met stromend warm water vóór je die kant op gaat.
Eten & markt
Kacheti heeft een eigen keuken binnen de Georgische: vetter, vleziger en met meer kruiden.
Mtsvadi: spies van varkensnek, in Kacheti boven gesnoeide wijnstokranken geroosterd. Tsjakapoeli, lamsstoof met dragon, groene tkemali-pruimen en witte wijn, is een voorjaarsgerecht en verdwijnt na juni van de kaart. En khatsjapoeri heet hier gewoon kaasbrood en is imeretisch van vorm, niet het bootje uit Batoemi.
Bij een gastenverblijf eet je ’s avonds vaak mee: alles komt tegelijk op tafel, met wijn uit eigen kelder.
Van de markt: tsjoertsjchela, gedroogde tkemali-pruimen, sulguni en de kruidenmengsels khmeli suneli en oetskho suneli. Uit de kelders: wijn in flessen van 0,75 liter. Voor de EU geldt bij terugkomst een vrijstelling van vier liter niet-mousserende wijn per persoon. Controleer de actuele regels bij de Douane.
Veel gastenverblijven rond Telavi bieden een kookles aan waarbij je khinkali leert vouwen en khatsjapoeri leert bakken, vaak inclusief het avondeten. Zet het in je aanvraag, dan plannen wij er een in. Zie kookworkshops in Georgië.
Slapen
Drie soorten adressen; in je reisvoorstel kiezen wij er een die bij je route past.
| Type | Waar | Voor wie |
|---|---|---|
| Gastenverblijf | Meest gekozenIn de stad of in een wijndorp | Wie wil eten waar de wijn vandaan komt |
| Stadshotel | Rond het centrale plein | Wie zonder auto reist en alles wil lopen |
| Wijnhotel | Bij Schuchmann, Tsinandali of Napareuli | Wie er twee nachten blijft en niet wil rijden |
In september en oktober, tijdens de oogst, zijn de betere adressen maanden vooruit vol; vraag je reis dan op tijd aan. In de winter sluiten veel gastenverblijven.
Hoe kom je er
Twee routes, en de kortste is niet altijd de beste.
De kortste weg: ongeveer 95 kilometer en 2 uur, over een pas van 1.620 meter door dicht loofbos. Bochtig en in de herfst prachtig. Bij sneeuw of ijzel kan de pas dicht zijn, dus check dat in de winter voor je vertrekt.
De vlakke hoofdweg door de zuidelijke vallei: ongeveer 150 kilometer en 2,5 tot 3 uur. Langer, maar je rijdt langs de wijndorpen en kunt onderweg stoppen. Dit is ook de route als je eerst Signagi doet en daarna Telavi.
Minibusjes vertrekken vanaf busstation Navtlugi bij metrostation Samgori in Tbilisi en doen er 2 tot 3 uur over. Vanaf Telavi rijden marsjroetka’s naar Signagi, Kvareli en Lagodechi, maar vaak maar één of twee keer per dag. In onze reizen rijdt een eigen chauffeur.
Zonder auto kom je in Telavi zelf prima rond, maar de wijnhuizen en kloosters liggen buiten de stad. In onze reizen rijdt een chauffeur je erheen. Zie ook vervoer in Georgië en rijden en autohuur.
Beste reistijd
Continentaal: koude winters, hete zomers, en in oktober de oogst.
December–februari
Stil
0–8 °C, kale wijngaarden, veel gesloten gastenverblijven. De kerken, het paleis en de grote wijnhuizen blijven open. De Gombori-pas kan bij sneeuw dicht zijn.
Maart–april
Groen
12–20 °C, de vallei loopt uit en de Kaukasus draagt nog sneeuw. Tsjakapoeli staat nu op de kaart en de bossen rond Shuamta zijn op hun mooist. Regenachtig.
Mei–juni
Beste maanden
20–28 °C, lange avonden, alles open en nog geen hitte of drukte. De terrassen in het Nadikvari-park zijn dan het aangenaamst en het zicht op de Kaukasus is het helderst.
Juli–augustus
Heet
30–35 °C overdag. Telavi ligt lager dan Signagi en koelt ’s avonds minder af. Plan kerken en kelders voor de ochtend en houd de middag vrij.
Eind september–oktober
Rtveli
De oogst. Trekkers met kisten druiven op elke weg, alle kelders open en 18–26 °C. De drukste weken van het jaar; vraag je reis maanden vooruit aan.
November
Nazomer
10–17 °C, rode wijngaarden en lege terrassen. De jonge wijn ligt nog in de qvevri, maar je hebt Alaverdi en Ikalto voor jezelf.
Zie ook de beste reistijd voor Georgië en de herfst in Georgië. De kerken rond Telavi (Alaverdi, Ikalto en Shuamta) liggen op de route van de Kloosterroute van acht dagen.
Zo werken wij hier
De wijnhuizen rond Telavi liggen verspreid over de Alazanivallei en Tsinandali, Alaverdi, Ikalto en Shuamta liggen elk een andere kant op. Met een eigen chauffeur doe je er in een dag drie of vier, zonder achter het stuur te zitten.
Van rijtijden en het paleis tot de keuze tussen Telavi en Signagi.
De kortste weg gaat over de Gombori-pas: 95 kilometer en ongeveer 2 uur met de auto. De vlakke route via Sagarejo is 150 kilometer en duurt langer. Marsjroetka’s vertrekken vanaf busstation Navtlugi bij metro Samgori en doen er 2 tot 3 uur over; in onze reizen rijdt een eigen chauffeur.
Twee nachten is de gebruikelijke keuze: één dag voor de stad, Tsinandali en één proeverij, één dag voor Alaverdi, Ikalto en Shuamta. Wil je ook Kvareli, Gremi en Nekresi meenemen of een dag niets doen in een wijndorp, reken dan op drie nachten. Voor alleen de stad zelf is een halve dag genoeg.
Signagi is het mooiere plaatje: ommuurd, op een heuvel, met uitzicht over de vallei. Telavi is groter, praktischer en centraler ten opzichte van de kloosters en de grote wijnhuizen. Wie twee tot vier nachten in Kacheti heeft, slaapt meestal één of twee nachten in allebei.
Het museum in Batonis Tsikhe is dinsdag tot en met zondag open van 10 tot 18 uur; op maandag is het dicht. Rondleidingen zijn er in het Engels, Duits of Russisch.
De wijnhuizen liggen in de dorpen rond Telavi, tussen zeven en veertig kilometer van het centrum. Marsjroetka’s rijden er wel langs maar zelden op een bruikbaar tijdstip. In onze reizen rijdt een chauffeur die de route met je afstemt.
Alaverdi op twintig kilometer is de indrukwekkendste: een elfde-eeuwse kathedraal van ruim vijftig meter, alleen in de vlakte. Ikalto op tien kilometer is kleiner maar sfeervoller, met de resten van een middeleeuwse academie en qvevri in de grond. Oud- en Nieuw-Shuamta op de weg naar de Gombori-pas zijn het rustigst. Alaverdi sluit om 16.00 uur.
Ja. De enige weg naar Toesjeti begint bij Pshaveli, twintig kilometer ten noorden van Telavi, en gaat over de Abano-pas van 2.850 meter. Die weg is alleen open van begin juni tot 1 oktober en uitsluitend met terreinwagen te doen. Telavi is de laatste plaats met hotels, pinautomaten en een supermarkt vóór je die kant op gaat.
In een gewoon restaurant eet je de keuken van Kacheti: mtsvadi, in het voorjaar tsjakapoeli, en kaasbrood. Bij een familiekelder proef je drie tot vijf wijnen met brood, kaas en tsjatsja, bij een groot wijnhuis vier tot zes met een rondleiding. In onze reizen spreken wij de bezoeken aan de wijnhuizen vooraf af.
De leeftijd wordt geschat op ongeveer negenhonderd jaar; een exacte meting is er niet, omdat de stam deels hol is. Wat wél vaststaat: de stamomtrek is ongeveer twaalf meter en de boom is zo’n 46 meter hoog. Hij staat beschermd als natuurmonument, vlak bij de vestingmuur, gewoon aan de straat.
De rtveli begint rond Telavi meestal in de laatste week van september en loopt tot eind oktober; witte druiven eerst, Saperavi als laatste. Veel gastenverblijven en wijnhuizen laten gasten dan meeplukken en meepersen. Het is de drukste periode van het jaar, dus vraag je reis maanden vooruit aan.
Redelijk. Het centrum is klein en veilig te belopen, de vestingmuur en de reuzenplataan spreken aan, en op de markt valt genoeg te zien. Wijnproeverijen zijn minder geschikt, al hebben de grotere huizen tuinen waar kinderen kunnen rondlopen. Voor een gezinsreis werkt een gastenverblijf met tuin beter dan een stadshotel. Zie familiereizen in Georgië.
Vertel ons wanneer je reist en wat je zoekt: een familiekelder waar je blijft hangen, de kathedraal van Alaverdi op een leeg uur, of de hele route naar Toesjeti erachteraan. Wij regelen de chauffeur zodat iedereen kan proeven.
Geen betaling vóór akkoord
